Ένας Ρομαντικός Βρετανός

Αισθάνομαι την ανάγκη να ευχαριστήσω τον Γιώργο Μανουσάκη που με βοήθησε να ξεφύγω στο σημερινό ποστ, έστω και προσωρινά, από την μιζέρια και την καταχνιά των προηγούμενων ημερών. Αφορμή ήταν η πολύ πρόσφατη επαναδημοσίευση στο μπλογκ του φωτογραφιών με ηλιοβασιλέματα από την ιδιαίτερη πατρίδα του στην Κρήτη.

Οι φωτογραφίες αυτές μου θύμισαν τον Βρετανό ρομαντικό ζωγράφο του 19ου αιώνα Joseph Mallord William Turner. Με τον κύριο Turner πρωτοσυναντηθήκαμε στο Barber Institute of Fine Arts, μια πινακοθήκη εντός του Πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ και σε απόσταση λίγων λεπτών από την σχολή μου. Εκεί φιλοξενούνται λιγότερο γνωστά έργα όλων των 'τεράτων' της ζωγραφικής (Poussin, Degas, Monet, Gauguin, Picasso, κλπ), αλλά από την πρώτη μου επίσκεψη είχα εστιάσει στον ακόλουθο πίνακα (Sun rising through Vapour: Fishermen cleaning and selling Fishbefore 1807): 1 + 2

Ήμουν αρκετά τυχερός εκείνη την περίοδο γιατί ο πίνακας αυτός θεωρείται από τα πιο περιζήτητα εκθέματα και συχνά μεταφέρεται αλλού για θεματικές ή έκτακτες εκθέσεις. Όπως οι περισσότεροι ζωγράφοι, έτσι και ο Turner ζωγράφισε και μια σειρά άλλους πίνακες με τον ίδιο τίτλο βασισμένος στο ίδιο θέμα και μοτίβο. Κατά την επισκεψη μου στην National Gallery του Λονδίνο βρήκα έναν άλλο πινακά με τον ίδιο τίτλο καθώς και μια σειρά άλλων έργων του όπως το 'The Evening Star' και το 'The Fighting Temeraire'

Το πρόβλημα στην National Gallery ήταν πως μόλις έκανα ένα διάλειμμα και κατέβηκα στο υπόγειο ανακάλυψα έναν άλλο κόσμο. Καμιά εκατοστή τερματικά με ενσωματωμενη μια ολόκληρη εγκυκλοπαίδεια για τους καλλιτέχνες και τα έργα τους με δυνατότητα ζουμαρίσματος και ανάλυσης λεπτομερειών (και με ηχογραφημένη ξενάγηση) για κάθε ένα έκθεμα. Κάποια στιγμή είχα πια ξεχάσει τα πραγματικά εκθέματα αλλά ευτυχώς συνήλθα εγκαίρως.

Απ' όσα μπόρεσα να τσεκάρω στον Turner, με εντυπωσίασε η ευκολία του να εφαρμόζει την μακρινή προοπτική στους πινακές του ανεξαρτήτως θεματολογίας. Επίσης, η απεικόνιση των ανθρώπων και των κτιρίων σε ιστορικά και μυθολογικά θέματα (επικεντρώνει το ενδιαφέρον του στην Οδύσσεια και στην ιστορία της Αρχαίας Καρχηδόνας) θυμίζει πολύ την τεχνοτροπία του νεοκλασσικιστή Claude Lorrain τόσο στην γεωμετρική απεικόνιση του τοπίου όσο και στα κοστούμια των ανθρώπων και την αρχιτεκτονική των κτιρίων. Είναι σαν να δίνει μια μεσαιωνική νότα στην απεικόνιση του αρχαίου κόσμου.

Από εκεί και πέρα η θεματολογία του είναι πλουσιότατη (1, 2, 3, 4) και κατά τα φαινόμενα τον κατατάσσει μαζί με τον John Constable στην κορυφή των Βρετανών Ρομαντικών Ζωγράφων μεταξύ του φινάλε του 18ου αιώνα και της αρχής του 19ου. Κλείνω αυτή την παρουσίαση με έναν πίνακα που ζωγράφισε το 1796 σε ηλικία 21 ετών (Fishermen at Sea) και που θεωρώ ότι μας φέρνει λίγο πιο κοντά στις φωτογραφίες του Γιώργου Μανουσάκη.