Γνώση, Ημιμάθεια, και Αποπροσανατολισμός (1/3)

Δεν είναι σπάνιο να θεωρούμε ότι έχουμε σφαιρική αντίληψη και γνώση για ένα θέμα, μη έχοντας εξαντλήσει τα περιθώρια της εμπειρικής αναζήτησης και της συστηματικής διερεύνησης της σχέσης αίτιων και αιτιατών που θα διευκολύνει την επεξεργασία και κατανόηση της συνολικής εικόνας. Ίσως μάλιστα η πεποίθηση ότι η αρχική γνώση είναι παγίως εδραιωμένη τόσο σε μας όσο και στον περιγυρό μας να αποτελεί το καλύτερο άλλοθι για να μην προσπαθήσουμε καν να δούμε λίγο πέρα από την μύτη μας.

Αυτό το φαινόμενο γίνεται πολύ έντονο όταν η πρόσβαση στην γνώση γίνεται αντικείμενο διαχείρισης από θεσμούς (π.χ το Σχολείο, η Εκκλησία και τα Μέσα Μαζικής Εξημέρωσης) που στόχο δεν έχουν μόνο να προσφέρουν γνώση αλλά και να παράγουν μια δεδομένη γενιά μαθητών-πολιτών, πιστών, και medio-πληκτων που θα ερμημεύει γεγονότα και καταστάσεις βάσει μια δεδομένης και κοινά αποδεκτής αντίληψης. Το φαινόμενο αυτό δεν μπορεί σήμερα πια να επιτευχθεί βασει την μετάδοσης απόλυτα ψευδών πληροφοριών καθώς οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ ξέρουν ότι μπορεί και να εκτεθούν ανεπανόρθωτα.

Αντίθετα, η καλύτερη τακτική είναι η διασπορά αποσπασματικών πληροφοριών ή ο έμμεσος υπερτονισμός συγκεκριμένων πληροφοριών με την ταυτόχρονη υποβάθμιση άλλων. Το Ελληνικό σχολείο και τα συγγραματά του μας αποκαλύπτουν ουκ ολίγα τέτοια παραδείγματα. Τράνέστερο φυσικά παράδειγμα εκείνο των καλοκάγαθων γενναίων Ελλήνων που το το 1821 με την βοήθεια του Θεού (!!!! και χωρίς 2-3 εμφυλίους, αφορισμούς ηρώων, και μια υποτέλεια σε τρία ξενόφερτα κόμματα και τους Νενέκους τους) κατατρόπωσαν την Τουρκιά. Επίσης πολλά ακούστηκαν στο παρελθόν για τον «Αλβανό αλητάκο» Οδυσσέα Τσενάι που είχε το θράσσος να πάρει την σημαία απο τους «γαμάω-καυλιάρηδες» Ελληναράδες απουσιολόγους, αλλά τίποτα δεν ακούγεται επί του παρόντος για τον αριστούχο φοιτητή Οδυσσέα Τσενάι, σήμερα πια στην ιατρική στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης.

Τα παραδείγματα της Ελλάδας είναι ναι μεν ενδεικτικά αλλά όχι αντιπροσωπευτικά του τι μπορεί να πετύχει η διασπορά αποσπασματικής γνώσης στην ευρεία μάζα που είτε δεν έχει τον χρόνο είτε την δυνατότητα αλλά πολλές φορές ακόμα και την όρεξη να επεκτείνει τους οριζοντές της. Η τεμπελιά άλλωστε έχει από πολλούς βαφτιστεί σε αναφαίρετο δικαίωμα στην προστασία του αέναου-μακάριου χαβαλέ. Το αποτέλεσμα σε κάθε περίπτωση παραμένει το ίδιο καθώς το αιτιατό εδώ αφορά τις επιπτώσεις από την διασπορά αποσπασματικής γνώσης. Αφορά κατ ουσίαν την εδραίωση της πεποίθησης ότι γνωρίζω κάτι πολύ καλά ενώ μπορεί να μην γνωρίζω ουσιαστικά ούτε το ένα δέκατο του θέματος. Αναρωτιέμαι τελικά αν μέσα από τέτοιες τακτικές ο στόχος είναι απλώς να ελέγχθούν τα άτομα και οι μάζες ή τελικά να εκλείψει κάθε ερέθισμα και επιθυμία διερεύνησης της εξέλιξης της ζωής? Ο έλεγχος της γνώσης μπορεί να αποβεί πιο αποτελεσματικός από τον έλεγχο με τα όπλα?

Απαντήσεις πιθανότατα έχουν δοθεί προ πολλού σε όλα αυτά. Δράττομαι όμως εδώ της ευκαιρίας να φέρω ένα πιο ευρύ παράδειγμα. Κάτι που έχω βιώσει μέσα από την επαφή μου με συμφοιτητές από κάθε γωνιά της γής και κυρίως με αφρικανούς με τους οποίους θεωρώ ότι έχω καλύτερη επικοινωνία, παρά την ιδιαίτερη διάλεκτο ορισμένων όπως οι Νιγηριανοί και το γεγονος ότι ο καλύτερος φίλος που έχω κάνει στην Αγγλία από το 2005 είναι Άγγλος–Ινδός 2ης γενιάς. Δύο από τα πιο κουλ άτομα που έχω γνωρίσει είναι ο περυσινός συγκατοικός μου από την Άκρα, πρωτεύουσα της Γκάνας, και ο φετινός μου συγκάτοικος από την Καμπάλα της Ουγκάντα. Τώρα που γράφω αυτές τις γραμμές αυτός θα ξυπνήσει στο διπλανό δωμάτιο, θα βάλει τις έθνικ (για μένα) μουσικές του που είναι σαν το παλιό εναρκτήριο βουκολικό ηχητικό της ΕΡΤ, και μακάρι τουλάχιστον να μην αρχίσει να τραγουδάει γιατί μόνο μια ραψωδία φουλ μπινελικίστικου Ραπ από το δωματιό μου θα τον φέρει στα συγκαλά του.

Και με τον Ντέμπρα (Γκανέζος) και με τον Τζόσουα (Ουγκάντα) έχω συζητήσει για μια πλειάδα πολιτικο-ϊστορικών θεμάτων. Και οι δυο τους είχαν ενδιαφέρον για την Ελλάδα τόσο στην αρχαία ακμή της όσο και στην μετέπειτα πτώση της. Μετά και τα γεγονότα του Δεκέμβρη ο μεν Ντέμπρα με ρωτάει διαρκώς ακόμα και από την Γκάνα στο MSN πως τα έχουμε σκατώσει ετσι, ο δε Τζόσουα καταγγέλει ότι αν ξανασυγκρίνουμε την Ελλάδα με την Ουγκάντα σε ότι αφορά το επίπεδο ζωής θα μας πάει στο δικαστήριο της Χάγης. Και οι δυο χώρες έτσι και αλλιώς είναι υπερχρεωμένες σε όποιον δεν μιλάει Ουγκαντιανά και Ελληνικά και είναι πολλοί όλοι αυτοί παναθεμά τους. Επισης, το γεγονός ότι η Ελλάδα έχει προλάβει να αφομοιώσει καλύτερα το μεταμοντέρνο αμερικανόφερτο lifestyle (με τσιφτεντελοτούρκικη essence για να μην ξεχνιόμαστε) δεν αποτελεί κατά τον Τζόσουα ισχυρό ηθκό πλεονέκτημα έναντι της Ουγκάντα. Γεια στο στόμα του θα πρόσθετα εγώ...

Πέρα όμως από την επισκόπηση της Ελληνικής και Βαλκανικής ιστορίας που τους έκανα (βασισμένη πάντοτε σε πηγές και με 15 τουλάχιστον χάρτες σε κάθε παρουσίαση), είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω αντίστοιχες δικές τους παρουσιάσεις για την ιστορία των χωρών τους και των ευρύτερων περιοχών της Δυτικής (Γκάνα) και Ανατολικής (Ουγκάντα) Αφρικής. Από τα πολλά και ενδιαφέροντα που αποκόμισα από αυτές τις παρουσιάσεις, σκοπεύω τις επόμενες μέρες να σας παρουσίασω πως έπεσε ένας μύθος που είχα στο μυαλό μου ως καλά εδραιωμένη γνώση (δεύτερο μέρος) και πως αυτός ο μύθος ίσως έμμεσα να συνδέεται και μέ ένα από τα πιο ωραία παραμυθάκια που μας καλούνε όλοι να υιοθετήσουμε εδώ και αρκετό καιρό (τρίτο μέρος)

Ή με λίγα λόγια πως η αποσπασματική γνώση και η ημιμάθεια μπορούν να διευκολύνουν το έργο όσων επιθυμούν τον αποπροσανατολισμό των μαζών. Δεν πρόκειται για μια νέα θεωρία συνωμοσίας πάντως....